Nieuwe standaard voor duurzame ontwikkeling

SADC gebruikt data om ecologische footprint te verbeteren

Met de Digital Twin en de Ecomonitor laat SADC zien hoe data en ecologie samenkomen om gebiedsontwikkelingen op een slimme manier te verduurzamen. Deze innovatieve tools meten de ecologische impact en rekenen verschillende scenario’s door, waardoor gebiedsontwikkelaars en eigenaren van gebouwen de beste keuzes kunnen maken.

Jozien van der Wal (l) en Emma de Haan.

Een Digital Twin is een digitale kopie van een gebied, gebouw of proces. Deze kopie wordt steeds bijgewerkt met actuele data, zodat je kunt sturen op duurzaamheid en prestaties. SADC heeft een Digital Twin-ecosysteem ontwikkelt met modules die zich op verschillende thema’s richten. De Ecomonitor, ontwikkeld door SADC en PosadMaxwan, biedt aan de hand van 24 parameters inzichten over de ecologische waarde van een kavel of het openbare gebied.

Baanbrekende tools

Jozien van der Wal (SADC) en Emma de Haan (PosadMaxwan) werken al ruim 2,5 jaar samen aan de ontwikkeling van deze baanbrekende tools. INTO business interviewde hen op een symbolische locatie: New Terra, gelegen midden op Schiphol Trade Park. Het is een gebiedsontwikkeling van SADC dat sinds 2023 BREEAM-NL gecertificeerd is als meest duurzame logistieke business park ter wereld. New Terra is een circulaire hotspot waar duurzame en natuurinclusieve werk en experimenteerruimten worden gefaciliteerd. Het biedt onder meer een mini-klimaatbos, sport en ontspanningsfaciliteiten en gedeelde groene buitenruimten die samenwerking, innovatie en biodiversiteit stimuleren.

Naar een hoger niveau

De vraag om instrumenten en methodieken te bedenken die bedrijfspanden en bedrijventerreinen groener en duurzamer maken, kwam vanuit SADC, een duurzame, publiek-private gebiedsontwikkelaar in de metropoolregio Amsterdam. Hiervoor ging het bedrijf een samenwerking aan met PosadMaxwan, een toonaangevend stedenbouwkundig bureau met een gespecialiseerd team: Digital Cities, gericht op een datagedreven aanpak voor gezonde en duurzame leefomgevingen.

“Met de Digital Twin en de Ecomonitor brengen we zaken als mobiliteit, biodiversiteit en welzijn in beeld”, vertelt Jozien. “We rekenen scenario’s door en zien zo hoe ontwerpkeuzes en aanpassingen voor gebouwen en bedrijfsterreinen de natuurwaarden beïnvloeden. Zo toetsen we vooraf welke maatregelen bijdragen aan een hogere ecologische kwaliteit en hoe groot die impact is.”

Meer rendement – ecologisch én economisch

Volgens Emma zit de kracht van de Ecomonitor in de combinatie van wetenschappelijke betrouwbaarheid en praktische toepasbaarheid. “Deze tool geeft gebiedsontwikkelaars concreet inzicht in de ecologische kwaliteit en kwantiteit van een bestaande, toekomstige of in gebruik zijnde ontwikkeling. Je kunt verschillende scenario’s naast elkaar zetten en direct zien welke maatregelen niet zozeer het grootste ecologische en economische rendement opleveren, maar vooral bijdragen aan een goed evenwicht tussen beide.”

Een voorbeeld: een investering in een groen dak kan de biodiversiteit vergroten, hittestress verminderen én de vastgoedwaarde verhogen. Daarmee sluit de Ecomonitor naadloos aan op de toenemende ESG-eisen van eigenaren, gebruikers en financiers. Bovendien, vastgoedeigenaren die kunnen aantonen dat hun projecten voldoen aan deze en andere duurzaamheidscriteria, vergroten hun aantrekkingskracht op klanten, medewerkers en investeerders.”

Strategisch instrument

De Ecomonitor maakt deel uit van het bredere Digital Twin-ecosysteem: een dynamisch model waarin tal van databronnen samenkomen. “De kracht van de Digital Twin is dat je verbanden kunt leggen”, zegt Jozien. “Zo kunnen we met de Ecomonitor bijvoorbeeld simuleren wat de effecten zijn van meer of minder groen op de leefomgeving en ecologie. Met de rekenmodule vergelijken we op interactieve wijze verschillende ontwikkelscenario’s, zoals het verplaatsen of uitstellen van een metrostationslocatie, en brengen we de gevolgen in kaart voor thema’s als duurzaamheid, leefbaarheid, bereikbaarheid, financiële waarde en CO2 -uitstoot. Zo maken we onderbouwde keuzes voor toekomstbestendige gebiedsontwikkeling.”

Van waterberging tot bijenkasten

Jozien: “Met de Ecomonitor toetsen we vooraf welke maatregelen nodig zijn om biodiversiteit te verbeteren. Dat kan variëren van groene daken en waterberging tot bijenkasten en gevarieerde, droogtetolerante of inheemse soorten beplanting.

De Ecomonitor laat meteen zien wat het effect is.” Emma: “Vaak leveren ecologische maatregelen meer op dan je denkt. Groenvoorziening kan hittestress verminderen, energiekosten verlagen en het terrein aantrekkelijker maken voor werknemers en klanten.”

Bij het succes van de Ecomonitor speelt data-integratie een sleutelrol. “We combineren verschillende databronnen om de beoordeling uit te voeren: van ruimtelijke data tot gegevens die tijdens locatiebezoeken in realtime door ecologen worden verzameld, aangevuld met ontwerpinformatie voor toekomstige voorstellen”, legt Emma uit. “We werken hieraan om de parameters en hun beoordeling te verbeteren en om autonome beoordelingsmogelijkheden te verkennen. Zo willen we beoordelingen goedkoper en toegankelijker maken voor meer gebruikers en verschillende vormen van landgebruik.”

Samen ontwikkelen

De Ecomonitor is ontwikkeld in co-creatie met gemeenten, vastgoedeigenaren, ecologen, universiteiten en andere experts en belanghebbenden. “De tool werkt het best als we ons kunnen richten op de bruikbaarheid van de voorgestelde ecologische verbeteringen, met als doel een zeer complex onderwerp te vereenvoudigen tot net complex genoeg om het bruikbaar te maken”, zegt Emma. “Daarom hebben we gewerkt met workshops, testcases en feedbackrondes. Hierdoor creëerden we een breed draagvlak.” Jozien vult aan: “Het gaat niet alleen om technologie, maar ook om vertrouwen. Door samen te ontwikkelen, ontstaat eigenaarschap en wordt de tool bewust gebruikt.”

Transparantie in belangen

SADC wil vooroplopen in duurzame gebiedsontwikkeling. De Digital Twin en de Ecomonitor zijn innovaties die daarbij helpen. “Dat er behoefte is aan verregaande verduurzaming, lijdt geen twijfel. We opereren in een omgeving waar ruimte schaars is, het milieu meer dan ooit belangrijk is en de belangen vaak complex zijn”, legt Jozien uit. “Data helpen om die belangen inzichtelijk te maken en goed te onderbouwen. Zo kunnen we keuzes maken die economisch, maatschappelijk én ecologisch waardevol zijn. Dit wordt wat mij betreft de nieuwe standaard voor duurzame gebiedsontwikkeling.”

Geen tijdelijk experiment

Voor SADC is de Digital Twin dan ook geen tijdelijk project, maar een blijvend strategisch instrument. Jozien: “We willen de modules verder uitbreiden. Naast ecologie kijken we naar energie, mobiliteit en klimaatadaptatie. Zo kunnen we gebiedsontwikkeling steeds beter sturen op basis van actuele data.” Emma ziet ook volop kansen buiten de Schipholregio. “De Ecomonitor is schaalbaar. We hopen dat dit soort tools standaard wordt in gebiedsontwikkeling, zodat ecologische kwaliteit net zo vanzelfsprekend wordt meegenomen als financiële haalbaarheid.”

Herstel en versterking

Terugkijkend op de afgelopen 2,5 jaar zijn beiden trots. “We hebben met z’n allen iets neergezet dat goed werkt en veel inzichten geeft”, zegt Jozien. “De Digital Twin en de Ecomonitor zijn geen papieren plannen, maar levende instrumenten die leiden tot betere beslissingen.”

Emma besluit: “We laten zien dat ecologie, technologie en gebiedsontwikkeling samen kunnen gaan. Innovatie hoeft niet ten koste te gaan van natuur, maar kan juist bijdragen aan herstel en versterking.”